Unieważnienie WIBOR

Wskaźnik WIBOR ma kluczowe znaczenie przede wszystkim dla kredytobiorców spłacających kredyty hipoteczne w złotych ze zmiennym oprocentowaniem. To właśnie ta grupa w największym stopniu odczuła skutki podwyżek stóp procentowych. Oprocentowanie takich kredytów składa się bowiem ze stałej marży banku oraz zmiennej stawki referencyjnej WIBOR.

W polskich sądach zapadły już pierwsze rozstrzygnięcia korzystne dla kredytobiorców. Choć banki próbują budować narrację o swojej nieomylności, sądy zaczęły dostrzegać wadliwość mechanizmu informowania o konsekwencjach ekonomicznych dla klientów w związku z WIBOR. Ponieważ orzecznictwo kształtuje się na naszych oczach, nie mamy jeszcze prawomocnych głośnych spraw. Za to w obrocie prawnym istnieje znaczna liczba orzeczeń w przedmiocie zabezpieczenia roszczeń konsumentów, w których sądy zawieszają odsetkową część raty kredytu. Należy jednak pamiętać, że każda sprawa jest inna, a kluczowym dowodem jest analiza sposobu, w jaki bank poinformował klienta o ryzyku zmiennej stopy procentowej.

Nie każda umowa kwalifikuje się do sądu, ale każda wymaga rzetelnego audytu prawnego. Szansę na wygraną mają przede wszystkim osoby posiadające status konsumenta, wobec których bank nie dopełnił obowiązków informacyjnych. Orzecznictwo zmienia się także na korzyść osób, które zaciągnęły kredyt w ramach działalności gospodarczej. Jeśli bank nie przedstawił symulacji wzrostu raty o kilkaset procent lub nie wyjaśnił rzetelnie, od czego zależy wysokość wskaźnika WIBOR, istnieją silne podstawy do zakwestionowania umowy. Kluczowe są zapisy konkretnej umowy i sposób jej zawarcia, a nie sam fakt istnienia wskaźnika.

Planowana przez ustawodawcę likwidacja wskaźnika WIBOR i zastąpienie go nowym wskaźnikiem (np. POLSTR) nie zamyka drogi do sądu. Wręcz przeciwnie – ustawowa zamiana wskaźnika dotyczy jedynie technicznego sposobu naliczania odsetek na przyszłość. Może być nawet mechanizmem otwierającym kolejne fale roszczeń np. w sytuacji, w której zapisy umowy dają uprawnienie bankom swobodnego zastępowania WIBOR innym wskaźnikiem. Likwidacja WIBOR nie naprawi błędów banku z przeszłości, czyli braku transparentności przy zawieraniu umowy. Jeśli pierwotna klauzula WIBOR była nieuczciwa, kredytobiorca ma prawo domagać się zwrotu nadpłaconych rat i ustalenia nowych warunków kredytu, niezależnie od trwającej reformy rynku finansowego.

Tak. Kredytobiorca będący konsumentem zachowuje prawo do podnoszenia zarzutów dotyczących stosowania przez bank niedozwolonych postanowień umownych, nawet jeżeli umowa kredytu została już rozliczona.

Aktualnie w orzecznictwie dominuje stanowisko, zgodnie z którym bieg przedawnienia roszczeń kredytobiorcy–konsumenta rozpoczyna się dopiero w momencie uzyskania przez niego wiedzy o nieuczciwym charakterze danego postanowienia umownego.
Warto przy tym podkreślić, że przedawnienie nie obejmuje roszczeń o charakterze przyszłym, takich jak żądanie ustalenia nieważności umowy czy zobowiązanie banku do zaprzestania stosowania klauzul niedozwolonych dotyczących oprocentowania kredytu.

Nie. Sam fakt wytoczenia powództwa nie wpływa na obowiązywanie umowy kredytu, która pozostaje wiążąca. Bank nie ma podstaw do jej wypowiedzenia, o ile kredytobiorca terminowo realizuje swoje zobowiązania.

Powództwo o roszczenia wynikające z czynności bankowych może zostać wniesione do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę powoda. W sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 100 000 zł, właściwy będzie sąd rejonowy, natomiast w sprawach o wyższej wartości – sąd okręgowy.

Nie. Usunięcie wskaźnika referencyjnego WIBOR nie jest możliwe w każdej umowie kredytowej. Każdorazowo wymaga to szczegółowej analizy treści umowy. Nasi prawnicy przeprowadzają bezpłatną wstępną ocenę dokumentów oraz informują o możliwych dalszych krokach prawnych.

W przypadku oddalenia powództwa kredytobiorca kontynuuje spłatę kredytu na dotychczasowych warunkach, a umowa kredytowa pozostaje w mocy. Poza wynagrodzeniem kancelarii jedynymi dodatkowymi kosztami mogą być koszty procesu sądowego.

Decydujące znaczenie ma cel, na jaki kredyt został zaciągnięty. Jeżeli miał on charakter konsumencki lub służył zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych, późniejsze zarejestrowanie działalności gospodarczej w nieruchomości nie wpływa na ocenę zasadności roszczeń.

Nie. Sąd ocenia wyłącznie okoliczności istniejące w chwili zawarcia umowy kredytowej. Jeżeli nieruchomość była pierwotnie nabywana na cele mieszkaniowe, a następnie – na skutek zmiany sytuacji życiowej – została przeznaczona na wynajem, nie stanowi to przeszkody do wystąpienia z pozwem. Podobnie oceniany jest zakup nieruchomości jako inwestycji o charakterze konsumenckim, traktowanej jako forma zabezpieczenia przyszłości rodziny.

Postępowanie sądowe dotyczące unieważnienia klauzuli WIBOR może trwać od kilkunastu miesięcy do ponad dwóch lat. Czas trwania sprawy uzależniony jest od stopnia jej skomplikowania oraz aktualnego obciążenia danego sądu. Nie istnieje jedna, uniwersalna odpowiedź — każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie.

Dla wielu naszych klientów wygrana oznacza moment, w którym kredyt przestaje być ciężarem determinującym codzienne decyzje. Znika poczucie bezsilności wobec banku, a wraca poczucie kontroli. Wygrana w sprawie oznacza usunięcie z umowy wadliwego mechanizmu opartego o WIBOR albo unieważnienie całej umowy kredytowej – w zależności od treści wyroku.

W praktyce może to prowadzić do znaczącego obniżenia rat, rozliczenia się z bankiem na nowych zasadach lub całkowitego zakończenia zobowiązania. Każda sprawa jest indywidualna, ale skutki finansowe są odczuwalne.